zondag 7 januari 2018

Daklozen als probleem van openbare orde

---------------------------------------------------------------------------

S O L I D A R I T E I T commentaar 346, 7 januari 2018
---------------------------------------------------------------------------
Daklozen als probleem van openbare orde

Piet van der Lende

Onlangs publiceerde ik een artikel over daklozen in
Amsterdam. Ongeveer twee derde van hen wordt niet geholpen
om hun leven weer op de rails te krijgen. Ze worden
aangemerkt als ‘zelfredzaam’ op basis van een onduidelijke
beoordeling met behulp van een krakkemikkig testje: de
‘zelfredzaamheidsmatrix’(ZRM).

Het artikel was gebaseerd op spreekuurervaringen bij de
Bijstandsbond en een rapport van de Rekenkamer Metropool
Amsterdam. Sinds enkele weken verschijnt er een stortvloed
aan rapporten en mediaberichten over de slechte behandeling
van daklozen. Enige tijd geleden begon het met een reportage
van het televisieprogramma Een Vandaag. Daarin kwam naar
voren dat de 'teaser', het nieuwe stroomstootwapen van de
politie, vooral werd ingezet om verwarde mensen op straat
onder controle te houden. Aangezien er verder geen
hulpverlening is, gebeurt enige tijd later weer precies hetzelfde
met dezelfde persoon.

Spectaculaire stijging

De betrokkenen kunnen niet terecht in de instellingen van de
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) die met bezuinigingen te
maken hebben. Maar wat bleek, de 'teaser' wordt ook daar
gebruikt; het wanhopige personeel belt de politie om mensen
tot rust te brengen met het stroomstootwapen. Amnesty
International reageerde daarop en constateerde dat het wapen
vooral wordt toegepast bij de zwaksten in de samenleving. De
Rotterdamse korpschef van de politie Pauw zei op 18 december
2017 dat de politie niets te zoeken heeft in de instellingen.
Maar ''ze zeggen blij te zijn ons erbij te kunnen halen, als ze
zelf patiënten niet meer onder controle kunnen krijgen''.

Daarna verschenen vele rapporten over de problematiek van op
straat of in opvanghuizen rondzwervende mensen. Uit een
onderzoek van het Platform voor onderzoeksjournalistiek
Investico, in samenwerking met actualiteitenprogramma
Nieuwsuur en De Groene Amsterdammer, bleek dat volgens
experts het aantal (‘nieuwe’) daklozen in de nasleep van de
financiële crisis sterk is gegroeid. Het totaal aantal daklozen in
Nederland groeide tussen 2009 en 2015 met 74 procent (van 18
duizend naar 31 duizend), aldus het Centraal Bureau voor de
Statistiek. Die stijging is mede een gevolg van de
bezuinigingen op de GGZ- en jeugdopvang. Ook in dit
onderzoek bleek dat de problematiek te lijf wordt gegaan door
'zelfredzame' daklozen uit te sluiten van de hulpverlening.

Geen reële verwachtingen

Een ander rapport werd uitgebracht door de Participatieraad in
Amsterdam. Dit is een adviesorgaan van de gemeente waarin
allerlei belangenorganisaties zitting hebben. In september en
oktober 2017 interviewde deze raad Amsterdamse dak- en
thuislozen over de bejegening door drie speciale
daklozenloketten. Hier was de constatering dat in Amsterdam
verreweg de meesten geen gebruik maken van de publieke
voorzieningen, met uitzondering van de winteropvang aan de
Havenstraat. Zij leven zonder uitkering, zonder budgetbeheer.
De Participatieraad zegt dat de inventiviteit en
overlevingskunst bij hen groot zijn, maar dat zij het toch niet
zouden redden zonder de hulpverlening van particuliere en
kerkelijke initiatieven. Een groot deel van de daklozen komt uit
Midden en Oost-Europa.

In het Nederlands Juristenblad van december 2017 stond ook
een artikel over de 'zelfredzame' dakloze. Dakloze mensen
zonder psychische problemen of verslavingsproblematiek
worden in feite geacht zich te redden, al dan niet met behulp
van een eigen netwerk of aanvullende particuliere initiatieven.
De verwachtingen die de overheid heeft van de dakloze burger
en zijn netwerk zijn echter niet reëel. De staat zou objectieve
criteria moeten invoeren aan de hand waarvan kan worden
bepaald of er sprake is van individuele nood die opvang
rechtvaardigt. De uitsluiting van de toegang tot opvang op basis
van het 'eigen kracht criterium' kan leiden tot maatschappelijke
teloorgang. Om die reden zou het criterium van
zelfredzaamheid minder tot uitsluiting van opvang moeten
leiden.

Gewelddadige incidenten

Op 18 december 2017 zei diezelfde Rotterdamse korpschef dat
zijn dienst grote zorgen heeft over het toenemend aantal
gewelddadige incidenten met verwarde mensen. Ook de ernst
daarvan is dit jaar toegenomen. Het korps heeft de categorie
'verwarde personen' voor het eerst opgenomen in het
'dreigingsbeeld', een overzicht van onderwerpen die ''een
potentieel risico vormen op ontwrichting van de Rotterdamse
samenleving''.

Het aantal heel ernstige incidenten blijft toenemen. In 2014
werden er ruim 6.000 gemeld bij de Rotterdamse politie, dit
jaar verwacht de korpschef Pauw uit te komen op ruim 8.000.
De politie wordt ook ingeschakeld door de crisisdienst van de
gemeente om mensen onder controle te krijgen die zichzelf of
anderen willen verwonden. Pauw zegt dat de oorzaken
onduidelijk zijn, maar ook hij meent dat bezuinigingen in de
zorg een rol hebben gespeeld. Verder wees hij op de afname
van de mogelijkheden iemand op te nemen, en op verminderd
medicijngebruik.

No go area

Hee, ze worden wakker bij de media, de politie en zo.
Duizenden mensen zwerven op straat rond in Nederland, of
zwerven uitzichtloos van opvanghuis naar opvanghuis, hun
aantallen zijn de afgelopen jaren fors toegenomen. En dan
hebben we nog de 'verborgen' armoede bij bijstandsvrouwen,
werklozen en ouderen om maar eens wat te noemen. Je merkt
er op straat niet veel van. Deze mensen bezorgen geen overlast
en pogen wanhopig in stilte de eindjes aan elkaar te knopen.
Dagen bezuinigen op het eten, schulden maken en met kunst en
vliegwerk aflossen, enzovoort. En de kloof tussen de rijken die
steeds rijker worden en de armen neemt toe. Rutte en aanhang
proberen de mensen rustig zand in de ogen te strooien. Het gaat
fantastisch met de economie! Maar nu begint bij alle
bezuinigingen in de sociale zekerheid, gezondheidszorg in het
algemeen en de GGZ in het bijzonder een openbare orde
probleem te ontstaan en treden ze op. Ja, we moeten er geen
last van hebben, natuurlijk.

Protesteren ze bij de GGZ tegen de bezuinigingen? Staat de
leiding achter het wanhopige personeel? Nee dus. Ach, zeggen
ze bij de GGZ Nederland officieel, de cijfers van de politie
zeggen weinig. Er worden mensen dubbel geteld die meerdere
malen overlast bezorgen, de samenleving wordt intoleranter,
enzovoort. Ze zeggen tegen de burgerij 'gaat u maar rustig
slapen'. Wij gaan meer politieagenten inzetten met nieuwe
wapens die de zaak onder controle moeten houden, ook intern.
Op weg naar een samenleving, net als in Amerika, met in
sommige gebieden no go area's waar het geweld welig tiert en
mensen op straat sterven van honger en armoede of door
geweld.
In Nederland wordt in veel steden een keihard beleid gevoerd
tegen de mensen die in armoede leven. Meerdere mechanismen
worden ingezet om mensen uit te sluiten van een uitkering of
opvang om weer meer bezuinigingen te kunnen uitvoeren. Met
de bovenomschreven gevolgen.

Zie voor verwijzingen:
http://www.solidariteit.nl/commentaren/com-346_7-1-2018.html

--------------------------------------------------------------------------
Dit is nummer 346 van Solidariteitcommentaar. We brengen
veertiendaags een e-mail uit met brandend commentaar op
actuele ontwikkelingen. Het commentaar verschijnt eveneens
op onze webstek http://www.solidariteit.nl.
De versie op de webstek is opgemaakt en eenvoudig te printen.
We plaatsen daar ook artikelen, berichten en oproepen. Dat zal
vaker dan eens per veertien dagen zijn, dus kijk daar ook eens.
Vrienden en bekenden zijn welkom en kunnen zich gratis
abonneren op ons elektronisch commentaar.
http://www.solidariteit.nl/webzine.html
---------------------------------------------------------------------------
Vereniging Bijstandsbond <info@bijstandsbond.org>
Bijstandsbond

Geen opmerkingen:

Een reactie posten